Tương đối

4 bài viết

Proton trong LHC chậm hơn ánh sáng đúng 2,7 mét mỗi giây

Đăng ngày 2/9/2026

Ở 7 TeV, proton có γ = 7 461 và chạy với vận tốc 0,999999991 c — sau một giây đua với một hạt photon nó bị bỏ lại 2,69 mét. Còn trong hệ quy chiếu của chính nó, vòng hầm 26 659 mét co lại còn 3,57 mét.

Đọc tiếp →

E = mc²: một gram vật chất trị giá bao nhiêu năng lượng

Đăng ngày 1/9/2026

Hệ số c² = 9×10¹⁶ biến một gram thành 21 kiloton TNT — hơn quả bom Hiroshima. Nhưng phần đáng ngạc nhiên hơn: bạn chưa từng thấy chuyển hoá hoàn toàn, kể cả trong bom hạt nhân.

Đọc tiếp →

Giãn thời gian: hạt muon không đủ tuổi để chạm đất — vậy mà vẫn tới

Đăng ngày 1/9/2026

Muon sinh ở độ cao 15 km, sống 2,2 micro giây — đủ bay 660 m rồi tan. Nhưng máy đo dưới đất bắt được chúng hàng loạt. Thuyết tương đối không phải triết lý: nó là phép chia cứu 6 km chênh lệch.

Đọc tiếp →

GPS chạy bằng thuyết tương đối: 38 micro-giây quyết định bạn đang ở làn nào

Đăng ngày 1/9/2026

Đồng hồ vệ tinh GPS mỗi ngày trôi nhanh 38 µs so với mặt đất — Einstein hẹp kéo lùi 7, Einstein rộng đẩy tới 45. Không hiệu chỉnh, bản đồ của bạn lệch 11 km mỗi ngày: thuyết tương đối là tính năng bắt buộc, không phải triết học.

Đọc tiếp →