15 bài viết
Nắng đè lên mỗi mét vuông gương một lực 9 micro-newton — bé đến nực cười, nhưng không bao giờ tắt và không cần chở nhiên liệu. Cộng dồn đủ lâu, cú đẩy của photon thắng cả động cơ tên lửa.
Đọc tiếp →Giọt nước bắn tia nắng ra đủ mọi góc, vậy sao cầu vồng lại sắc nét ở đúng một vòng cung? Vì đường cong góc lệch có đáy — và tại đáy, hàng triệu tia chồng lên nhau. Cầu vồng là một cực trị giải tích treo trên trời.
Đọc tiếp →Hai kính phân cực vuông góc thì tối đen. Chèn thêm kính thứ ba vào giữa, ánh sáng lại xuất hiện — nghịch lý giải thích được bằng chính công thức I = I₀cos²θ.
Đọc tiếp →Nhìn thẳng xuống, đáy hồ 2 mét hiện ra ở 1,5 mét — chia đều cho chiết suất. Người đâm cá học được luật này bằng bụng đói; người nhảy hồ lạ nên học nó trước khi nhảy.
Đọc tiếp →Có một góc nhìn mà tại đó mặt kính, mặt nước ngừng phản xạ hẳn một phương phân cực: tanθ_B = n. Kính râm phân cực, filter của dân chụp ảnh và cửa sổ ống laser đều sống nhờ điểm không này.
Đọc tiếp →Ánh sáng có bước sóng nửa phần nghìn milimét — không kính hiển vi nào thấy nổi. Young đo nó năm 1801 bằng hai khe hở và một bức tường, nhờ công thức khuếch đại i = λD/a.
Đọc tiếp →Gương tốt nhất loài người tráng được vẫn nuốt mất chút ánh sáng. Mặt nước nhìn từ dưới lên, quá góc 48,8°, phản xạ đúng 100% — và toàn bộ internet chạy trên sự thật đó.
Đọc tiếp →Cận 2 độ nghĩa là gì? Là điểm cực viễn của mắt nằm ở 1/2 mét — và tròng kính −2 điốp chỉ làm đúng một việc: dời cả thế giới xa xôi về đứng trong nửa mét ấy.
Đọc tiếp →Kính lúp không gom nắng thành một điểm: nó tạo ảnh của Mặt Trời, to đúng f·θ. Từ đó suy ra trò đốt giấy, lò mặt trời 3500 độ của Pháp — và một định luật cấm: không hệ thấu kính nào nung vật NÓNG HƠN chính Mặt Trời.
Đọc tiếp →Chiết suất thuỷ tinh với tia tím chỉ hơn tia đỏ khoảng 1% — mắt không đời nào thấy nổi. Lăng kính là bộ khuếch đại biến 1% ấy thành dải màu, và giọt mưa làm điều tương tự trên cả bầu trời.
Đọc tiếp →Nước xà phòng trong suốt, vậy màu cầu vồng trên bong bóng từ đâu ra? Từ hai tia phản xạ lệch pha nhau. Và khoảnh khắc bong bóng chuyển đen là đồng hồ đếm ngược tới lúc nổ.
Đọc tiếp →Hai kính phân cực vuông góc chặn sạch ánh sáng. Chèn 39 kính vào giữa — toàn vật cản — thì 94% ánh sáng đi qua. Không có gì huyền bí: chỉ là cos²θ nhân dồn.
Đọc tiếp →Cùng một thấu kính là máy chiếu khi vật ở xa và kính lúp khi vật ở gần — ranh giới là đúng tiêu điểm, nơi ảnh chạy ra vô cực rồi quay về từ phía bên kia.
Đọc tiếp →Phân tử không khí đá ánh sáng lam khỏi đường thẳng mạnh gấp 6 lần ánh sáng đỏ — luật 1/λ⁴ của Rayleigh. Ban ngày bạn nhặt được phần bị đá văng: trời xanh. Hoàng hôn bạn nhận phần sống sót: mặt trời đỏ.
Đọc tiếp →Không phải vì cờ nhỏ hay kính yếu — vì ánh sáng là sóng, và sóng chui qua lỗ thì loe. Muốn phân giải 1,5 mét ở khoảng cách 384 000 km cần gương 172 mét: giới hạn nhiễu xạ không nhận hối lộ.
Đọc tiếp →