10 bài viết
Cân nắng vào với hồng ngoại ra, phép tính cho Trái Đất −19 °C — trong khi thực đo +15 °C. Khoản chênh 33 độ ấy là hiệu ứng nhà kính: không phải kẻ xấu, mà là cái chăn đang bị đắp dày thêm.
Đọc tiếp →Cốc bia lạnh không rò rỉ — nó là trạm ngưng tụ mini. Mọi mặt phẳng lạnh hơn điểm sương đều buộc không khí trả nước, và con số ấy đo cái oi trung thực hơn hẳn phần trăm độ ẩm.
Đọc tiếp →Mỗi mét vuông nắng Việt Nam rơi 4–5 kWh mỗi ngày; tấm pin gặt được 20%. Từ hai con số ấy, tự tính được nhà mình cần bao nhiêu mét vuông, bao nhiêu kWp, hồi vốn mấy năm — trước khi nghe bất kỳ bên bán hàng nào.
Đọc tiếp →Nhiệt kế ngoài gió và trong lều chỉ cùng một số, nhưng da bạn biết chúng khác nhau. Wind chill đo tốc độ MẤT nhiệt chứ không đo nhiệt độ — và hiểu điều đó giải thích luôn vì sao quạt làm mát người mà không làm mát căn phòng.
Đọc tiếp →Đạn pháo bắn 30 km lệch phải 58 mét, bão cuộn ngược chiều kim đồng hồ ở Bắc bán cầu — cùng một hiệu ứng. Nhưng nước xoáy trong bồn rửa thì không: làm phép chia là thấy huyền thoại thua kém sự thật 300 000 lần.
Đọc tiếp →Thang độ lớn động đất là logarit: mỗi bậc nhân biên độ 10 lần và năng lượng 31,6 lần. Hiểu sai điều này là hiểu sai mọi bản tin — M9 Tohoku không mạnh gấp rưỡi M6, nó mạnh gấp ba mươi nghìn lần.
Đọc tiếp →Cả một cú sét trung bình chứa ~1,5 GJ = hơn 400 kWh — cỡ một triệu đồng tiền điện, chạy tủ lạnh một năm. Cái khủng khiếp không phải năng lượng mà là CÔNG SUẤT: 50 terawatt trong ba mươi phần triệu giây.
Đọc tiếp →Phân tử không khí đá ánh sáng lam khỏi đường thẳng mạnh gấp 6 lần ánh sáng đỏ — luật 1/λ⁴ của Rayleigh. Ban ngày bạn nhặt được phần bị đá văng: trời xanh. Hoàng hôn bạn nhận phần sống sót: mặt trời đỏ.
Đọc tiếp →Sa Pa mát không phải nhờ 'gần trời': 1 500 m gần thêm là con số vô nghĩa so với 150 triệu km. Không khí bốc lên thì nở, nở thì tự trả giá bằng nội năng — 9,8 độ mỗi km, và cả khí hậu vùng cao lẫn gió phơn khô rang đều nằm trong hoá đơn ấy.
Đọc tiếp →Sự thật ít ai tin: đầu tháng Một, Trái Đất gần Mặt Trời hơn tháng Bảy 5 triệu km — đúng giữa mùa đông Bắc bán cầu. Mùa không do khoảng cách; nó do cái trục nghiêng 23,4° và một hàm sin trải mỏng nắng.
Đọc tiếp →